भेनेजुएलाको भ्रममा इरान आक्रमण : ट्रम्पको लहड र अमेरिकी साम्राज्यको पराजय

अमेरिका र इजरायलले २८ फेब्रुअरी २०२६ मा इरानविरुद्ध सुरु गरेको युद्ध सम्भवतः अमेरिका पछि हटेसँगै अन्त्य हुनेछ। विनाशकारी परिणामहरू नल्याई अमेरिकाले यो युद्ध जारी राख्न सक्दैन।

फेरि तनाव बढाउँदा यस क्षेत्रको तेल, ग्यास र पानीको नुनिलोपना हटाउने पूर्वाधार नष्ट हुने सम्भावना छ। यसबाट लामो समयसम्म विश्वव्यापी संकट निम्तिनेछ। अमेरिकाले सहन नसक्ने र विश्वले भोग्न नहुने मूल्य चुकाउन इरानले बाध्य पार्न सक्छ।

अमेरिका–इजरायलको युद्ध योजना नेतृत्वलाई सिध्याउने थियो। यो योजना प्रधानमन्त्री बेन्जामिन नेतन्याहु र मोसादका निर्देशक डेभिड बार्नियाले राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पलाई मनाएर तयार पारेका थिए।

अमेरिका र इजरायलको आक्रामक संयुक्त बमबारी अभियानले इरानी सत्ताको कमान्ड संरचना, आणविक कार्यक्रम र आईआरजीसीका उच्च नेतृत्वलाई कमजोर बनाउने र सत्ता ढल्ने उनीहरूको अनुमान थियो। त्यसपछि अमेरिका र इजरायलले तेहरानमा आफू अनुकूलको सरकार लाद्ने योजना बनाएका थिए।

भेनेजुएलामा जे भएको थियो, इरानमा पनि त्यस्तै हुन्छ भन्ने ट्रम्पलाई लागेको देखिन्छ। जनवरी २०२६ मा भेनेजुएलामा भएको अमेरिकी कारबाहीले राष्ट्रपति निकोलस मादुरोलाई हटाएको थियो। यो सीआइए र भेनेजुएलाको राज्य संयन्त्रभित्रका तत्त्वहरूबिचको समन्वयात्मक कारबाही जस्तो देखिन्थ्यो।

भेनेजुएलाको अधिकांश शक्ति संरचना यथावत् रहँदा अमेरिकाले आफू अनुकूलको सत्ता प्राप्त गरेको थियो। इरानमा पनि त्यस्तै नतिजा आउने ट्रम्पले मूर्खतापूर्ण विश्वास गरेको देखिन्छ।

तर, इरान कारबाहीले तेहरानमा आफू अनुकूलको सत्ता स्थापित गर्न सकेन। ऐतिहासिक, प्राविधिक, सांस्कृतिक, भौगोलिक, सैन्य, जनसाङ्ख्यिक वा भूराजनीतिक रूपमा इरान भेनेजुएला होइन। काराकासमा जे भयो, त्यसको तेहरानमा हुने घटनासँग निकै कम सम्बन्ध थियो।

इरानी सरकार ढलेन। इस्लामिक रिभोलुसनरी गार्ड कर्प्स (आईआरजीसी) ध्वस्त हुनुको सट्टा कडा आन्तरिक कमान्ड र राष्ट्रिय सुरक्षा संरचनामा विस्तारित भूमिकाका साथ उदायो। सर्वोच्च नेताको कार्यालय टिकिरह्यो, धार्मिक संस्थाहरू यसको पक्षमा एकजुट भए र जनता बाह्य आक्रमणको विरुद्धमा एक ढिक्का भए।

दुई महिना बितिसक्दा पनि ट्रम्प र नेतन्याहुको नियन्त्रणमा इरानको कुनै उत्तराधिकारी सरकार छैन। युद्ध अन्त्य गर्न इरानले आत्मसमर्पण गरेको छैन र जितको कुनै सैन्य बाटो पनि बाँकी छैन। अब बाँकी रहेको एउटै मात्र बाटो पछाडि हट्नु हो र अमेरिकाले त्यही बाटो लिइरहेको देखिन्छ। यस अवस्थामा स्ट्रेट अफ होर्मुजको नियन्त्रण इरानको हातमा हुनेछ भने अमेरिका र इरानबिचका अन्य कुनै पनि मुद्दा सुल्झिने छैनन्।