दशकौँदेखि निर्माणाधीन ‘गौरवका आयोजना’को अवस्था लज्जास्पद, कुन आयोजनाको प्रगति कति ?

काठमाडौँ । मुलुकको रुपान्तरणकारी विकासका लागि अघि सारिएका ‘राष्ट्रिय गौरवका आयोजना’हरूको प्रगति लज्जास्पद र सुस्त देखिएको छ ।

राष्ट्रिय योजना आयोगको पछिल्लो प्रगति विवरणअनुसार हालसम्म घोषणा गरिएका २७ वटा गौरवका आयोजनामध्ये जम्मा ४ वटामात्रै निर्माण सम्पन्न भएका छन् । बाँकी २३ वटा आयोजना विभिन्न चरणमा अल्झिरहेका छन् ।

सञ्चालनमा आएकामध्ये माथिल्लो तामाकोशी जलविद्युत् आयोजना, गौतमबुद्ध र पोखरा क्षेत्रीय अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल तथा मेलम्ची खानेपानी आयोजनाको पहिलो चरणको काम केही वर्ष अघि सम्पन्न भइसकेका छन् ।

राष्ट्रिय योजना आयोगका सदस्यसचिव रविलाल पन्थले राष्ट्रिय गौरवका आयोजनाहरूको कार्यान्वयनमा कानुनी र संरचनागत चुनौती बाधक रहेको बताए । आयोगको पछिल्लो प्रतिवेदन सार्वजनिक गर्दै उनले छुट्टै ऐनको अभाव र कमजोर पूर्वतयारीका कारण गौरवका आयोजनाहरूले सोचेजस्तो गति लिन नसकेको उल्लेख गरे ।

पन्थले भने, ‘आयोजना घोषणा हुनुअघि विस्तृत परियोजना प्रतिवेदन (डीपीआर) र बजेटको स्रोत सुनिश्चित नहुँदा समस्या भएको छ । यसका साथै जग्गा प्राप्ति, रुख कटानी र वातावरणीय प्रभाव मूल्याङ्कन (ईआइए) को झन्झटिलो प्रक्रियाले काममा ढिलाइ भएको छ ।’

उनले एउटै निर्माण व्यवसायीले धेरै ठेक्का ओगट्ने तर समयमा काम नगर्ने प्रवृत्तिले पनि आयोजनाहरू प्रभावित भएको बताए ।

यी समस्या सुधार्न सदस्यसचिव पन्थले केही ठोस समाधानका उपाय पनि प्रस्ताव गरेका छन् । उनले आगामी आर्थिक वर्षमा ५० प्रतिशतभन्दा बढी प्रगति भएका आयोजनालाई पर्याप्त बजेट दिएर दुई वर्षभित्र सम्पन्न गर्ने र बाँकीको कार्यक्षेत्र पुनरवलोकन गर्नुपर्ने बताए ।